Bolesław Prus

boleslaw_prusA właściwie Aleksander Głowacki (1847–1912), uczestnik Powstania Styczniowego, za co przez władze carskie został pozbawiony szlachectwa, z rodowego herbu (Prus) uczynił swój pseudonim literacki. Znany jest przede wszystkim jako autor czterech znakomitych powieści (Placówka, 1886; Lalka, 1890; Emancypantki, 1894; Faraon, 1897) oraz ponad stu nowel i opowiadań. Prus to także znakomity dziennikarz, uznany publicysta, niedościgniony mistrz felietonu, a jego Kroniki tygodniowe, ukazujące się w różnych warszawskich pismach przez ponad 35 lat, stanowiły swoistą instytucję kulturalną dawnej Warszawy. Żadna stolica europejska ani światowa nie ma takiego wizerunku literackiego, jaki został nakreślony przez Prusa w cotygodniowych felietonach o życiu codziennym oraz sprawach wielkich i małych dawnych warszawiaków. Bolesław Prus był prekursorem w wielu dyscyplinach. Wielokrotnie w swych Kronikach tygodniowych poruszał zagadnienia ekonomiczne i dopominał się o uznanie społeczne dla wszelkich pożytecznych inicjatyw finansowych. Interesował się kulturą, ale także propagował rozwój banków, komunikacji miejskiej, telekomunikacji. Najwybitniejszym dziełem literackim Bolesława Prusa jest Lalka, najważniejsza polska powieść XIX wieku, a przez wielu uznawana w ogóle za najwybitniejszą powieść w literaturze polskiej. Genialna, nowatorska konstrukcja, doskonały obraz Warszawy z lat 1878–1879, świetnie zarysowane postacie głównych bohaterów, dynamiczna, ciekawa akcja, lekkość stylu sprawiły, że powieść przetrwała próbę czasu i jest bliska kolejnym pokoleniom czytelników. O jej żywotności i uznaniu dla autora świadczą nie tylko pomniki Prusa w Warszawie i Nałęczowie, lecz także tablice pamiątkowe na domach przy stołecznym Krakowskim Przedmieściu, gdzie mieli mieszkać Wokulski oraz Rzecki. Utwory Prusa doczekały się znakomitych ekranizacji. Superprodukcją polskiej kinematografii był Faraon (1965); dwukrotnie ekranizowano Lalkę – raz w wersji fabularnej (1968) i powtórnie jako serial telewizyjny (1977). Sfilmowano także Placówkę (1979), fragment Emancypantek (Pensja pani Latter, 1983), a w latach 1967–1971 najpiękniejsze nowele (Antek, Kamizelka, Katarynka).